۱۴ نوامبر برابر با ۲۳ آبان، روز جهانی دیابت است. آیا می‌دانید بیش از ۴۰ درصد از افراد مبتلا به دیابت در سراسر جهان، از بیماری خود بی‌خبرند؟
بدون تشخیص به‌موقع، افراد مبتلا به دیابت ممکن است نتوانند به مراقبت‌ها، درمان و حمایت‌های لازم برای کنترل بیماری و برخورداری از یک زندگی سالم دسترسی پیدا کنند. آگاهی از علائم دیابت می‌تواند به افراد کمک کند تا بدانند چه زمانی باید به دنبال دریافت کمک باشند. علائم رایج دیابت عبارتند از: افزایش تشنگی، تکرر ادرار، خستگی و تاری دید.
دیابت نوع ۱ اغلب به‌سرعت بروز می‌کند، در حالی که دیابت نوع ۲ معمولاً به‌تدریج توسعه می‌یابد و ممکن است علائم قابل‌توجهی ایجاد نکند یا هیچ علامتی نداشته باشد.
شعار روز جهانی دیابت در سال ۲۰۲۶، یعنی «اقدام زودهنگام برای دیابت»، بر اهمیت تشخیص زودهنگام، دسترسی به مراقبت‌های جامع و کاهش انگِ مرتبط با دیابت تأکید می‌کند.
پر کردن شکاف موجود در زمینهٔ تشخیص، یک اولویت جهانی است. یکی از پنج هدف جهانی پوشش دیابت که مورد حمایت کشورهای عضو سازمان جهانی بهداشت قرار دارد، این است که تا سال ۲۰۳۰ میلادی، ۸۰ درصد از افراد مبتلا به دیابت شناسایی و تشخیص داده شوند.
اهداف اصلی کمپین ۲۰۲۶
کمپین امسال بر شش محور استراتژیک تمرکز دارد:
· آگاهی از علائم:بیش از ۴۰ درصد از افراد مبتلا به دیابت، تشخیص‌داده‌نشده باقی مانده‌اند. علائم رایج شامل افزایش تشنگی، تکرر ادرار، خستگی و تاری دید است.
· شناخت دیابت نوع ۱:دیابت نوع ۱ می‌تواند در هر سنی بروز کند و به‌ویژه در بزرگسالان اغلب نادیده گرفته می‌شود یا به‌اشتباه تشخیص داده می‌شود. شناخت علائم می‌تواند به تشخیص به‌موقع و درمان نجات‌بخش منجر شود.
· دسترسی عادلانه به مراقبت‌های جامع:تشخیص دیابت تنها زمانی می‌تواند نتایج سلامتی را بهبود بخشد که با دسترسی به مراقبت‌های به‌موقع، مقرون‌به‌صرفه و حمایت‌های مستمر همراه باشد.
· ایجاد محیط‌های سالم‌تر:اطمینان از اینکه همه افراد به غذای سالم، مکان‌های امن برای فعالیت بدنی و خدمات بهداشتی باکیفیت دسترسی دارند، در کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ و حمایت از مدیریت آن بسیار مؤثر است.
· اولویت دادن به مراقبت باکیفیت:مراقبت باکیفیت و بدون وقفه از دیابت، عوارض بیماری را کاهش می‌دهد و به افراد مبتلا اجازه می‌دهد زندگی سالم و پرباری داشته باشند.
· حمایت، نه انگ‌زنی:انگِ مرتبط با دیابت پدیده‌ای گسترده، آسیب‌زننده و در عین حال قابل پیشگیری است. هر فردی که با دیابت زندگی می‌کند سزاوار حمایت است. واژه‌ها و تصاویری که ما استفاده می‌کنیم، اهمیت دارند و مستقیماً بر سلامت روان و پایداری روند درمان این بیماران تاثیر می‌گذارد.
فراخوان‌ها برای اقدام (مسئولیت جمعی در برابر دیابت)
برای غلبه بر چالش‌های دیابت و تحقق اهداف جهانی سال ۲۰۳۰، کمپین امسال از تمام بخش‌های جامعه درخواست می‌کند تا نقش خود را ایفا کنند، چرا که هر یک از بخش‌های جامعه نقش مشخص و حیاتی بر عهده دارند. در ادامه، راهکارهای عملی و انتظارات از گروه‌های مختلف جامعه برای ایجاد تغییری پایدار تشریح شده است:
عموم مردم: علائم را بشناسید و در صورت بروز، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
· علائم دیابت را یاد بگیرید و خانواده و دوستان خود را نیز به این کار تشویق کنید.
· علائم احتمالی دیابت را نادیده نگیرید. اگر علائمی مانند افزایش تشنگی، تکرر ادرار، کاهش وزن بی‌دلیل، خستگی یا تاری دید را مشاهده کردید، به پزشک مراجعه کنید.
· هر مکالمه‌ای اهمیت دارد. با انگِ بیماری مقابله کنید، همدلی را انتخاب کنید و با کنجکاوی سؤال بپرسید.
افراد مبتلا به دیابت: تجربیات خود را به اشتراک بگذارید و به ایجاد تغییر کمک کنید.
· تجربیات شما با ارزش هستند. مسیر تشخیص و تجربیات خود را برای کمک به افزایش آگاهی، مقابله با انگِ بیماری و تشویق به تشخیص زودهنگام به اشتراک بگذارید.
· با به اشتراک گذاشتن اطلاعات قابل‌اعتماد و تشویق افراد به دریافت مراقبت، به دیگران کمک کنید.
· به گفتگوها در شبکه‌های اجتماعی با هشتکهای: #ActEarlyOnDiabetes #WorldDiabetesDayبپیوندید.
کارکنان حوزه بهداشت و درمان: بر تشخیص زودهنگام و حمایت مستمر از بیمار تمرکز کنید.
· علائم دیابت را برای حمایت از غربالگری، تشخیص و ارجاع به‌موقع بشناسید.
· با برقراری ارتباط همدلانه، پرهیز از پیش‌داوری و مشارکت دادن افراد مبتلا به دیابت در تصمیم‌گیری‌های مربوط به مراقبت‌شان، به کاهش انگِ دیابت کمک کنید.
· با افراد درباره پیشگیری و مدیریت دیابت گفتگو کنید و از مراقبت مناسب برای انواع دیابت حمایت کنید.
دولت‌ها و سیاست‌گذاران: امروز در حوزهٔ دیابت سرمایه‌گذاری کنید تا فردا سلامت جامعه را بهبود ببخشید.
· پیشگیری، تشخیص زودهنگام و مراقبت‌های باکیفیت و انسان‌محورِ دیابت را در مراقبت‌های بهداشتی اولیه ادغام کنید.
· دسترسی به انسولین مقرون‌به‌صرفه و داروهای ضروری را به عنوان جزء اصلی پوشش همگانی سلامت گسترش دهید و اطمینان حاصل کنید که زنجیره‌های تأمین، بودجه‌بندی‌شده و کارآمد باشند تا نیازمندترین افراد جامعه را پوشش دهند.
· برای تسریع اجرای «پیمان جهانی دیابت سازمان جهانی بهداشت» با شرکا همکاری کنید. پیشرفت به سوی اهداف جهانی پوشش دیابت در سال ۲۰۳۰ نیازمند اقدام فوری و هماهنگ است.
سازمان‌های جامعه مدنی: جوامع را بسیج کنید و تأثیرگذاری را تقویت کنید.
· با اشتراک‌گذاری اطلاعات دقیق و مبتنی بر شواهد (مانند منابع «علائم دیابت» سازمان جهانی بهداشت) و رسیدگی به اطلاعات نادرست و انگِ بیماری، آگاهی درباره دیابت را در جوامع افزایش دهید.
· صدای افراد مبتلا به دیابت را از طریق مشارکت معنادار در فعالیت‌های حمایتی، برنامه‌ها و بحث‌های سیاستی برجسته کنید.
· جوامع را به اطلاعات، خدمات و حمایت‌های معتبر و مبتنی بر شواهد در زمینه دیابت متصل کنید.
اهداف جهانی دیابت تا سال ۲۰۳۰
در سال ۲۰۲۲، کشورهای عضو سازمان جهانی بهداشت، ۵ هدف جهانی پوشش دیابت را برای دستیابی تا سال ۲۰۳۰ تصویب کردند:
· ۸۰ درصد از افراد مبتلا به دیابت تشخیص داده شوند؛
· ۸۰ درصد از افراد مبتلا به دیابتِ تشخیص‌داده‌شده، کنترل قند خون خوبی داشته باشند؛
· ۸۰ درصد از افراد مبتلا به دیابتِ تشخیص‌داده‌شده، کنترل فشار خون خوبی داشته باشند؛
· ۶۰ درصد از افراد مبتلا به دیابتِ ۴۰ ساله یا بالاتر، استاتین دریافت کنند؛ و
· ۱۰۰ درصد افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ به انسولین مقرون‌به‌صرفه و ابزار خودپایشی قند خون دسترسی داشته باشند.
منبع:
https://www.who.int/campaigns/world-diabetes-day/2026